Praca jest kolejną już próbą porównania dwóch odrębnych systemów politycznych i organizmów państwowych istniejących w naszych czasach – Imperium Galaktycznego i Nowej Republiki. Tekst podzielony na kilka oddzielnych części skupia się na zasadniczych elementach charakterystycznych dla każdego z nich.

 

 

1. Struktura Władzy

a. Władza w Imperium

Praktycznie cała władza w Imperium Galaktycznym do Bitwy o Endor spoczywała w rękach Imperatora Palpatine’a. W chwili jego śmierci nie istniał nikt o wystarczającej charyzmie, sile przebicia i ogromie władzy, by ponownie zjednoczyć państwo w swoich rękach. Złożona organizacja pomimo widocznej decentralizacji, która nastąpiła wraz z dojściem Moffów do większej samodzielności, była na tyle udana, że Sojuszowi Rebeliantów, pomimo wyraźnego wsparcia większości społeczeństwa Republiki, kilkanaście kolejnych lat zajęło ostateczne pokonanie niedobitków Imperium Galaktycznego. Sprawujący władzę Najwyższy dowódca Imperialnej Floty miał niezwykłe trudności w utrzymaniu podległych mu terytoriów razem. Działający na własną rękę Moffowie osłabili jego państwo na tyle, by w 7 ABY siły rebeliantów były zdolne do przejęcia Stolicy Imperialnej – Coruscant. Od tego czasu zwarte państwo zaczęto nazywać Resztkami Imperium, które skurczyło się wkrótce do niewielkich rozmiarów, a w roku 19 ABY został podpisany traktat pokojowy pomiędzy Imperium a Nową Republiką. Od tego roku władzę sprawowała już prawie wyłącznie Rada Moffów, a każdy z nich – odpowiedzialny za dany sektor lub system – skutecznie sprawował kontrolę nad organami władzy.

b. Władza w Nowej Republice

Władza w Nowej Republice to niezbyt udane połączenie zagmatwanej organizacji rebelianckiej oraz elementów wyrosłych z korzeni Starej Republiki. Powrót do władzy senatorów w 6 ABY wcale nie przyniósł oczekiwanego cudu. Co prawda, Nowa Republika otrzymała zastrzyk w postaci propagandowego sukcesu, lecz sama organizacja senatu, niewiele różniąca się od swego poprzednika, wciąż borykała się z tymi samymi problemami, które doprowadziły Republikę do upadku kilka dekad wcześniej. Senat miał nad sobą jedynie Radę Rządzącą złożoną z najwyższych reprezentantów, z Przewodniczącym Stanu jako najwyższym zwierzchnikiem. Widoczną różnicą było to, że Rada miała prawo i obowiązek odwołać przewodniczącego w przypadku, gdy stanowił on zagrożenie dla demokracji. Miało to zapobiec sytuacji, dzięki której Imperator Palpatine doszedł do władzy. Cała struktura senatu posiadająca władzę wykonawczą i ustawodawczą wraz z przyłączaniem kolejnych systemów będących wcześniej pod jurysdykcją Imperium musiała zetknąć się z nowymi problemami, będącymi pozostałością po imperializacji. Ksenofobia i wyraźne trzymanie się swoich własnych interesów nie sprzyjały pokojowemu rozwiązywaniu konfliktów osłabiających Nową Republikę, wciąż będącą przecież w stanie wojny. To zdecydowanie nie sprzyja stabilizacji politycznej nowego państwa, które musi borykać się z wciąż narastającymi problemami.

c. Porównanie

Senat za czasów Starej Republiki niósł ze sobą pewne zagrożenie – zbytnią centralizację władzy. Dlatego właśnie Imperium go nie posiada, a Nowa Republika Galaktyczna, poprzez tworzenie struktur wykonawczych na różnych poziomach władzy, stara się uniknąć tego problemu. Zdecydowanie zaletą systemu jest istnienie Obserwatorów Nowej Republiki, którzy mają informować o wszelkich planowanych niekorzystnych zmianach ustrojowych, jednak ich rola wydaje się marginalna, gdyż większość spraw i decyzji podejmują różnego rodzaju komisje. Sam, blisko tysiącosobowy senat był zbyt socjalistyczny, by mówić o równym reprezentowaniu przez władzę. Na tym polu jasna pozycja każdego z Moffów wydaje się o wiele bardziej trafionym pomysłem.

2. Ekonomia

a. Ekonomia Imperium

Ekonomia Imperium, pomimo wielu cech wspólnych z ekonomią Starej Republiki, różniła się jednak od niej znacznie. Różnice stanowią niewątpliwe udoskonalenia wprowadzone przez Ministerstwo Finansów czy Imperialne Biuro Podatkowe. Gospodarka Imperialna opierała się bezsprzecznie na zasadzie wolnego rynku, gdyż tylko i wyłącznie takie traktowanie wszelkiego rodzaju firm i korporacji tworzyło istnienie wolnej konkurencji, która to tak bardzo pchnęła Imperium zarówno technologicznie, jak i gospodarczo. Odpowiednio zorganizowany system ściągania podatków umożliwiał sprawne zarządzanie organizmem państwowym, a do tego był elementem, który umożliwił powiększenie armii oraz gigantyczne wydatki na cele militarne. Pod każdym możliwym względem handel oraz rzemiosło w Imperium Galaktycznym były ściśle połączone z celami państwowymi, lecz miały całkowitą autonomię i cieszyły się niezależnością. To pewnik zamówień publicznych oraz kontraktów zapewnianych przez państwo były gwarantem bezpieczeństwa i stabilności finansowej. Gospodarka rozwinęła się za czasów Imperium do tego stopnia, że możliwe stały się projekty wcześniej uważane jedynie za wytwór wyobraźni. Imperium bardzo rzadko ingerowało w gospodarkę poszczególnych planet, lecz samo jego istnienie i ustawodawstwo doprowadziły do pozytywnych zmian, gwarantując zatrudnienie i możliwość stałego rozwoju. To, co było elementem charakterystycznym, to tzw. “Niewidzialna Ekonomia”, będąca prawie jawnym przyzwoleniem na istnienie czarnego rynku i przemytu towarów. Mimo, że nigdy nie potwierdzona oficjalnie, a wręcz ścigana przez siły imperialne “Niewidzialna Ekonomia” dodatkowo motywowała wielu do działania stając się kolejnym elementem budującym ekonomię Imperium Galaktycznego.

b. Ekonomia Nowej Republiki

Obligacje Wojenne Sojuszu Rebelianckiego to chyba pierwsze, co kojarzy się z Ekonomią Nowej Republiki, jako że doprowadziły do bankructwa wielu sojuszników Rebelii po proklamowaniu Nowej Republiki. Doskonale pokazuje to niestabilny charakter ekonomii republikańskiej już na początku jej istnienia. Co prawda, wiele elementów zostało zapożyczonych bezpośrednio z poprzedniego ustroju Imperium Galaktycznego – urząd Ministra Finansów, wspólna waluta – kredyty, czy nawet istnienie “Niewidzialnej Ekonomii”. W warunkach republikańskich jednak elementy te zostały szybko wypaczone, a co więcej, wymknęły się spod kontroli. O ile w czasach Imperium “Niewidzialna Ekonomia” stała u podstaw sukcesu oraz, będąc kontrolowaną, gwarantowała impuls do rozwoju i stabilizacji, w czasach Nowej Republiki wymknęła się spod kontroli, przyjmując swój poprzedni charakter i kształt. Podobnie jak Imperium, również rząd Nowej Republiki nie ingerował zbytnio w handel i gospodarkę poszczególnych planet, nie licząc oczywiście przymusowych rekwizycji w okresie stanu wojennego.

c. Porównanie

To za czasów Imperium Galaktycznego ekonomia rozkwitła. Nie udało się to Nowej Republice, którą nękał deficyt budżetowy oraz ciągle narastające konflikty interesów. Imperium ukróciło przestępstwa gospodarcze, pozbywając się wielu bossów półświatka, co jednak nie przeszkodziło w utrzymaniu “Niewidzialnej Ekonomii”, która w swoim ograniczonym zakresie dawała pewne zyski i stała się kolejnym elementem kontroli społeczeństwa. Dodatkowa niezależność gospodarcza każdej z planet oraz pewność przetargów i zamówień państwowych doprowadziły do stabilizacji ekonomicznej przynosząc dobrobyt Galaktyce oraz skok technologiczny niemożliwy w poprzednim skorumpowanym ustroju. Tymczasem Nowa Republika, wracając do swoich korzeni, przywróciła wiele elementów, które ten rozwój wstrzymały, doprowadzając do problemów gospodarczych. Pomimo swego bazowania na ekonomii Imperium, w krótkim czasie ekonomia Republiki stała się znacznie mniej efektywna, pozostawiając prosperujące korporacje samym sobie. Do tego rozwinął się świat przestępczy, który przyniósł dodatkowe zamieszanie i upadek ekonomii Nowej Republiki.

3. Wojskowość

a. Siły zbrojne Imperium

Wojsko imperialne wywodzi się w prostej linii z Wielkiej Armii Republiki, tworzoną w większości przez klony. Przez lata poddawana modyfikacjom, zmieniana i ulepszana struktura doprowadziła do powstania jednej z najwspanialszych machin wojennych w historii Galaktyki. Wysoko zaawansowana technologia pozwoliła na powstanie konstrukcji, które mimo, że nie zagwarantowały ostatecznego sukcesu, to przez lata siały postrach w umysłach mieszkańców Imperium. Te cuda sztuki wojennej będące dzieckiem Imperialnego Departamentu Badań Militarnych swoim wyglądem oraz siłą ognia, a także opancerzeniem, wzbudzały strach w każdym potencjalnym wrogu. Dodatkowo silnie zgrane i maksymalnie posłuszne jednostki szturmowców były w stanie poradzić sobie ze wszystkimi, którzy mieli nieszczęście się z nimi zmierzyć. To wszystko nie przechyliło jednak szali zwycięstwa na stronę Galaktycznego Imperium. Jednak tym, co stanowiło tutaj niezaprzeczalny mankament, byli wyżsi oficerowie. Za życia Imperatora bali się o własne stanowiska w razie porażki, a ich strach paraliżował tak czasami potrzebną kreatywność, z kolei za czasów Resztek Imperium była to zbytnia samodzielność generałów i admirałów. W obu przypadkach nadmierna skrajność doprowadziła do upadku Imperium. Wojsko imperialne charakteryzuje jednak wysoka selektywność oraz hierarchiczność. Akademia przyjmowała tylko na lepszych, a tych czekało długie szkolenie i wspinaczka w górę hierarchii służbowej, aż do osiągnięcia najodpowiedniejszej dla siebie rangi.

b. Wojsko republikańskie

Armia i Flota Nowej Republiki wywodzi się bezpośrednio ze struktury Sojuszu Rebelianckiego, z nikłymi elementami wpływu starorepublikańskiego. Wojsko, w większości składające się z osobników, którzy przyłączyli się w trakcie trwania Rebelii, to mieszanka indywidualistów, wyrzutków, czy pospolitych poszukiwaczy przygód, którzy walkę z Imperium obrali sobie za cel życia. Technologicznie różna od Armii Imperialnej, polega bardziej na zwrotności i umiejętności przystosowania się niż na sile ognia i przewadze liczebnej. Dość luźna struktura dowodzenia, gdzie plany działania ustalają w większości politycy lub bohaterowie z przerostem ambicji, nie stawiają w dobrym świetle sił militarnych Nowej Republiki. Zarówno w armii jak i we flocie istnieje wysokie zróżnicowanie, jeśli chodzi o odmienność rasową i wyposażenie. To wszystko czyni z wojska republikańskiego koszmar infrastrukturalny, który w nadmiernym stopniu musi polegać na konkretnych dostawach i zaopatrzeniu. Zbytnie hołdowanie kilku najbardziej wojowniczym gatunkom oraz nadmierne poleganie na błyskotliwości swoich “dowódców z przypadku” to częste błędy armii republikańskiej, których początków należy szukać jeszcze w czasach Rebelii. Jako całość jednak, wojsko to jest w stanie napierać na tereny Imperium, systematycznie uszczuplając jego terytorium i skutecznie mierząc się z jego siłami.

c. Porównanie

Wojsko Imperium złożone jest z karnych żołnierzy, których jedynym celem jest wykonanie rozkazu. Dodatkowo, wyposażone jest w najnowsze zdobycze techniki odpowiednio usystematyzowane, by ich wykorzystanie nie przysparzało zbytnich problemów logistycznych. To sieje grozę wśród wrogów oraz wydaje się nie mieć słabych punktów. Niestety, istnieje on jednak już na górnym szczeblu dowodzenia, gdzie po śmierci Imperatora poszczególni dowódcy nadmiernie korzystają z otrzymanej wolności wyboru, osłabiając cały mechanizm, który jedynie zwarty może stanowić wyzwanie dla sił Nowej Republiki. Wojsko republikańskie z kolei to w większości mało zdyscyplinowani awanturnicy, dezerterzy, lub zwykli wieśniacy, których do działania pcha nienawiść do Imperium. Wojsko NR posiada mniej zaawansowaną technologicznie broń, bądź też wyposażenie zdobyte na Armii Imperialnej. Mocną stroną wojsk Republiki są bardzo samodzielni dowódcy, potrafiący nie tylko znaleźć, ale i uderzyć w najbardziej czuły punkt przeciwnika, rzadko dając się wciągnąć w walne bitwy rozstrzygające o kształcie wojny. Metoda podjazdowa oraz szybkość i manewrowość, to zdecydowanie zalety, które nie byłoby jednak skuteczne, gdyby nie totalnie zdecentralizowana machina wojenna Imperium Galaktycznego.

4. Aspekty życia społecznego

a. Życie w Imperium i imperializacja

Życie przeciętnego mieszkańca Imperium nie wiązało się szczególnie z większymi problemami, niż te związane z codziennymi sprawami. Jeżeli akurat miało się nieszczęście pochodzić przykładowo z Kashyyka lub Raltiir, wówczas sprawa wyglądała troszkę inaczej, lecz to był margines. Generalnie społeczeństwo za czasów Imperium przygotowywane było od maleńkości do zaakceptowania istniejącego ustroju oraz podania się systemowi. Jeżeli było się przeciętnym obywatelem nie przekraczającym granicy prawa, to życie wydawało się proste, a co ważniejsze, pewne. Jedynie udział w ruchach wywrotowych czy sprzeciwianie się istniejącym zasadom mogło zakłócić ten spokój i sprowadzić na delikwenta problemy. Imperializacja zakładała też walkę z wieloma kulturami, które oficjalna propaganda wykreowana przez Imperatora Palpatine’a uważała za wartą jedynie wymazania z kart historii. Z tego powodu tysiące kultur i społeczeństw utraciło wiele ze swoich artefaktów świadczących o przeszłości, lecz także zmuszone było do zastopowania swoich tradycji. Doprowadziło to do pewnego zubożenia mnogości kulturowej, lecz jednocześnie doprowadziło do pełniejszej integracji Galaktyki, a wszechobecna propaganda przypominała, że jedyną instytucją, w której obywatele mogą pokładać zaufanie jest Imperium Galaktyczne.

b. Życie w Nowej Republice i republikanizm.

Wsparcie, jakie okazywano Sojuszowi Rebelianckiemu, szybko znikło, gdy został on przekształcony w Nową Republikę. Wiele aspektów jak powrót do staro republikańskich wartości i wolności nie zostało wprowadzonych, a strach, jaki paraliżował czasem mieszkańców Imperium, jeszcze bardziej się wzmógł. Strach przed tym, co przyniesie niestabilne jutro, oraz niepewność co do długości trwającej od lat wojny, a także powstające na bieżąco konflikty w społeczeństwie będące spuścizną Imperium nie pomagały w zjednoczeniu Galaktyki pod jednym sztandarem. Imperialna ksenofobia i wzajemne niezrozumienie kulturowe stały się punktem zapalnym wielu konfliktów, które eskalowały za czasów Nowej Republiki. Niestabilność władzy oraz hołdowanie różnorodności doprowadziło do walk z tymi, którzy w Republice pokładali inne nadzieje. Republikanizm, który starano się na powrót wprowadzić, rozpoczął gwałtowną przemianę tego, co przez kilka dekad starano się kształtować. Kolejna zmiana na przestrzeni półwiecza doprowadziła więc do niepokoju i niechęci w społeczeństwie.

c. Porównanie

Zarówno Imperium, jak i Nowa Republika, nie są wolne od wad w swoim postępowaniu z różnymi cywilizacjami. O ile Imperium starało się tłumić różnice kulturowe w imię wyższych celów, to Nowa Republika starała się te różnice jeszcze wyjaskrawiać w imię źle pojętej równości. Faktem jest, że życie w Imperium Galaktycznym było znacznie spokojniejsze od ciągłego stresu w Nowej Republice. Społeczeństwo, któremu potrzebne było wytchnienie po dopiero co zakończonej wojnie domowej, uraczone zostało niemożnością rozwiązania problemów i nieudolnością rządzących w przywróceniu stabilności.

5. Zakończenie

Imperium Galaktyczne pomimo swojej supremacji, zarówno gospodarczej, jak i militarnej, upadło. Jest doskonałym przykładem na to, jak puste słowa i nęcący charakter Republiki są w stanie przysłonić prawdziwe działania i realną poprawę jakości życia. Wszystkie porównane aspekty istnienia dwóch organizmów państwowych – Nowej Republiki i Imperium Galaktycznego wskazują na supremację tego drugiego. Silniejsze wojsko, lepsza ekonomia, bardziej zorganizowana oraz sprawniejsza władza i skuteczne opiekowanie się społeczeństwem to niewątpliwe zalety Imperium Galaktycznego. Niestety, jak każdy ustrój, także i ono posiadało wady. Były nimi nieudolność po stracie lidera, nadmierne poleganie na własnej pozycji supremacji oraz brak tolerancji doprowadziły Imperium do skraju upadku. Z kolei Nowa Republika, w którą przekształcił się Sojusz Rebeliancki, potrafiła wykorzystać wady nieprzyjaciela dla własnych celów, używając sloganów o wolności i równości oraz wykorzystując własną szybkość i nieprzewidywalność. Nawet jej armia, chociaż gorzej wyposażona i zorganizowana, wydaje się osiągać sukcesy na polu, dla którego została stworzona. Wydaje się, że najsłabszym ogniwem NR jest jej ekonomia, w niczym nieprzypominająca gospodarki Imperium. Jak widać, obie organizacje mają sporo do zaoferowania, która z nich okaże się lepsze w ogólnym rozrachunku? Czas pokaże.

Spisał: Hanian Chan, Dark Templar Inquisitor from the Brotherhood of the Sith